Naturalna klimatyzacja

Łapacz wiatru

Łapacz wiatru i Kanat naturalne metody chłodzenia.

W tradycyjnej, starożytnej, perskiej architekturze stosowano naturalne sposoby wentylacji i chłodzenia budynków.

Łapacz wiatru.

Pierwszym, powszechnie wykorzystywanym elementem, znanym także architekurze starożytnego Egiptu, był Łapacz Wiatru (po persku: بادگیر‎‎ bâdgir: bâd „wiatr” + gir „łapacz”), który zapewniał naturalną wentylację.

Łapacz wiatru 2

foto: Golestan Palace, Tehran, Iran by Nasser-sadeghi , lic. CC BY 3.0

To rodzaj wieży działającej wg. poniższej zasady:

Zasada dzialania łapacza wiatru

na podstawie foto by Fred the Oyster, lic. CC BY-SA 4.0

Wieże – Łapacze Wiatru budowano z jednym, czterema lub ośmioma otworami, zależało to od dominującego w danej lokalizacji kierunku przepływu wiatru.
Łapacze wiatru często budowano z otworami w stronę boczną lub przeciwną do przeważającego kierunku wiatru, co pozwalało utrzymać budynki wolne od kurzu i pustynnego piasku.

Kanat (Qanat)

Chcąć uzyskać jeszcze większy efekt klimatyzujący stosowano połaczenie wież – łapaczy wiatru z Kanat’ami (qanat).

Kanat’y były to podziemne kanały transportujące wodę z gór, pod grubą warstwą ziemi, co w warunkach pustynii sprawdza się lepiej niż transport wody na powierzchni, który powoduje jej parowanie.

Kanat

by Pafnutius, lic.CC BY-SA 3.0

Gorące powietrze z Łapacza Wiatru doprowadza się do tunelu (qanat),  a tam jest ono chłodzone stykając się z zimną ziemią oraz zimną wodą płynącą przez kanat.

Ruch powietrza pobranego z Łapacza Wiatru i skierowanego w dół, nad wylot powietrza z kanatu, wytwarza podciśnienie w szybie (efekt Bernouliego), dzięki czemu zasysane jest powietrze z kanatu.

W piwnicy gorące suche powietrze (z łapacza) mieszane jest z wilgotnym, schłodzonym (z kanatu) co daje efekt klimatyzacji. W niektórych budynkach takie powietrze rozprowadzano dalej do pomieszczeń mieszkalnych.

Łapacz wiatru i chłodzenie przez kanat

foto na podstawie CC0

To starożytne rozwiązanie, oparte o znajomość specyfiki lokalnej oraz Natury jest i dziś z powodzeniem stosowane, m.in w gruntowych wymiennikach ciepła.

Poniżej rozwiązanie zastosowane w Chilterns Gateway Centre w Anglii.

Łapacz wiatru 3

foto by Adam Croft, lic. CC BY-SA 2.0

foto wprowadzające Iran – Yazd – Fahadan, by Alireza Javaheri, lic. CC BY 3.0

teksty angielska Wikipedia: (1) , (2)

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

dziesięć − 8 =