Wełna leśna – z sosny można zrobić sweter?

Zapomniane dziedzictwo

Wełna leśna nikt już o niej nie pamięta. Pamięć ludzka jest krótka. Nie przekazujemy sobie wiedzy z pokolenia na pokolenie i tym sposobem znajomość i stosowanie naturalnych produktów została wśród ludzi zastąpiona produktami sztucznymi i syntetycznymi.

Dotyczy to budynków, żywności i odzieży, jak i innych dziedzin życia.

A okazuje się, że nie tak dawno,  bo w połowie XIX wieku potrafili w Rosji ( a także w pobliżu Wrocławia ! ) robić włókna i tkaniny … wykorzystując do tego igły sosny. Istniały duże tego typu manufaktury.

Wełna z igieł sosny – lokalna i dostępna

Korzyści z wykorzystania igieł sosnowych dla wytworzenia wełny są oczywiste:

  • po pierwsze  dostępność materiału. Igły sosnowe  można pozyskać  o każdej porze roku i w praktyce na każdym obszarze.
  • sosny rosną samodzielnie, nie są wymagające, nie trzeba o nie dbać, nawozić itp.. jak uprawy na polach bawełny czy lnu.
  • wełna leśna była cieplejsza niż wełna zwierzęca
  • korzystny wpływ na organizm człowieka – właściwości lecznicze (łagodzi ból i reumatyzm, rozgrzewa i poprawia krążenie krwi)
  • przechowywanie surowców – igieł –  jest dość wygodne J
  • surowiec jest w 100% ekologiczny!

Tak naprawdę zachowało się bardzo mało informacji na temat sposobów wytwarzania wełny leśnej. Wraz z upowszechnieniem bawełny , tego typu wyroby i ich twórcy odeszli w niepamięć.

A przecież dziś wiemy, że uprawa bawełny powoduje ogromne szkody dla środowiska.  Około jednej czwartej wszystkich pestycydów stosowanych na świecie, w rolnictwie, jest wykorzystywane na plantacjach bawełny. W efekcie ta chemizacja upraw  zanieczyszcza glebę, powietrze i wodę.  Ponadto musi być transportowana na duże odległości, bo rośnie tylko w określonych obszarach klimatycznych.

 Potem doszły jeszcze przemysłowo wytwarzane włókna syntetyczne…

Wełna leśna – historia

Wzmiankę o wełnie leśnej znajdziemy w Słowniku encyklopedycznym  Brockhausa i Efrona-  pierwszej rosyjskiej  encyklopedii  powszechnej wydanej  w latach 1890–1907 w 82 tomach podstawowych i 4 tomach uzupełniających.  (ros. Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона)

 W Encyklopedii  Efrona i Brockhausa  jest  informacja:

Wełna leśna lub wełna sosnowa – jest zrobiona z włókien zawartych w igłach sosen. Użycie (ograniczone) wełny  służy do produkcji tkanin, których noszenie podobno powinno mieć wartość leczniczą.

To krótka informacja, ale niezwykle interesująca. Kilka ciekawych informacji pozyskać możemy z rosyjskiego regionalnego Muzeum Krajoznawczego.  

Z informacji tam uzyskanych  proces pozyskiwania włókien  z igieł sosny wyglądał na dużo trudniejszy niż obróbka lnu czy pokrzywy.

Igły sosnowe i ich przygotowanie

Dla pozyskania surowca zbierano gałęzie sosen połamane przez wiatr.

Zbierano igły zielone lub pożółkłe, zaczerniałych nie zbierano.

Aby zmiękczyć igły stosowano kilka metod, nie ma wiarygodnych danych na temat szczegółów tych metod, nie wiemy też czy metody te stosowano odrębnie czy razem:

  • moczone w wodzie  przez kilka miesięcy, zmieniają  okresowo wodę
  • parowano igły, przy okazji uzyskując ekstrakty
  • gotowano igły codziennie,  przez kilka godzin …
  • trawiono popiołem

Następnie zmiękczone igły  ugniatano, obijano pałką i płukano z zanieczyszczeń.

 Proces ten powtarzano, aż do chwili gdy włókna stawały się stopniowo jasnobrązowe.

Wełna leśna i zrobiona z niej nić

Moment, w którym włókna stały się miękkie pozwalał na uformowanie nici. Nie było to prostym zadaniem, gdy dawniej do tego celu stosowano kołowrotki czy wrzeciona.  W przeciwieństwie do pokrzyw, lnu czy konopi  to włókno z igieł sosny  jest  bardzo krótkie. Przy tym nie moczono włókien w celu formowania nitki.

Pozyskiwana wełna i robiona z niej nić była przyjemna w dotyku i co ważne zachowywała zapach sosnowych igieł !

Są też wzmianki, że pozyskana wełna sosnowa, zamiast do wytworzenia nici  służyła do formowania filcu. W tym celu, ugniatano ją i formowano.

Wełna sosnowa dzisiaj

Pewnie po raz pierwszy słyszysz o wełnie sosnowej?

Niewiele osób o niej słyszało, dziś wytwarzanie wełny sosnowej to już prawie zapomniana umiejętność.

Oczywiście są pasjonaci, którzy próbują ożywić czy zachować umiejętności dawnych rzemieślników. Tacy pasjonaci są także w Rosji i eksperymentują z metodami pozyskiwania wełny leśnej.

Odrodzenie zapomnianych umiejętności wytwarzania  włókien roślinnych (także z pokrzywy, łopianu czy wierzbownicy) przenosi nas do najlepszych tradycji naturalnego życia naszych przodków. Dlatego o tak cennych i ważnych dla zdrowego życia sprawach warto przypominać.

Na filmie poniżej, pasjonatka dawnego rzemiosła zmieszała ze sobą wełnę z igieł sosny oraz wełnę z pokrzywy dla uzyskania lepszych właściwości przędzalniczych.

film trwa 3 minuty

zdjęcie wprowadzające – klatka z powyższego filmu


A czy wiesz, że sosna przyciąga pieniądze? 😉


Artykuł powstał w ramach:

CPRDiP

Projekt dofinansowany  ze środków Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia w ramach Otwartego Konkursu na Dofinansowanie Zdalnych Przedsięwzięć na rzecz Dialogu i Porozumienia w Stosunkach Polsko-Rosyjskich

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

pięć × cztery =